FOTOGRAFEN: GA MINDER NAAR FOTOTENTOONSTELLINGEN!
Misschien een vreemde stelling, zeker afkomstig van een fotografe en fotografieleerkracht, maar ik meen het echt. Maak ruimte voor meer, meer tijd voor andere kunstvormen.
Naar fotografie kijken is waardevol, absoluut. Maar het heeft ook zijn grenzen. Op een bepaald moment kijk je niet meer echt, je bevestigt vooral wat je al kent.
Het is net door buiten die fotografische bubbel te stappen dat je blik scherper wordt. Door andere kunstvormen te bestuderen, verruim je niet alleen je vaardigheden, maar ook je begrip van beeld, ritme, spanning en verhaal.
Eerder schreef ik al een blog over wat fotografen kunnen leren van schilderkunst, maar dat is nog maar het begin.
Ga naar een balletvoorstelling. Ballet vind ik een bijzonder krachtig medium, omdat het verhaal verteld wordt aan de hand van lichaamsbeweging en houding. Ook fotografie werkt zonder woorden. Lichaamstaal, spanning tussen lichamen in een beeld: het zijn essentiële elementen. Wie goed leert kijken naar dans, leert ook beter kijken naar mensen. Het moet zelfs geen professionele voorstelling zijn: amateuroptredens zijn ook heel leerrijk: wie steekt er bovenuit en waarom? Wat geeft deze persoon meer dan de rest?
Daarnaast is ook dramaturgie fascinerend. Hoe wordt een scène opgebouwd? Hoe worden attributen ingezet? Een paar stoelen op een rij kunnen meteen duidelijk maken dat we ons in een wachtkamer bevinden, zonder dat je letterlijk de volledige ruimte moet tonen. Ook hierbij kan je de vertaalslag naar fotografie maken: wat zijn de essentiële elementen die we nodig hebben voor het verhaal, wat kan weggelaten worden?
Muziek leert je ritme.
En ritme is cruciaal, zeker wanneer je een fototentoonstelling of fotoboek opbouwt. Beelden moeten niet alleen individueel sterk zijn, ze moeten ook samenwerken. Muziek kan daarin een verrassend helder houvast bieden. Een verticale foto voelt als een korte noot. Een horizontaal beeld als een lange.
Wanneer je op die manier naar sequencing kijkt, wordt het veel eenvoudiger om een spanningsboog op te bouwen die natuurlijk aanvoelt, zonder voorspelbaar te worden.
Literatuur biedt wijze lessen over verhaalopbouw. Veel romans worden verteld vanuit één perspectief. Denk maar aan het verhaal ‘Lolita’, waarbij je in de huid van een personage kruipt dat de realiteit volledig verdraait.
Ook in fotografie kan je daarmee spelen. Een leuke les die ik mijn cursisten dikwijls geef, is om eens een wandeling vast te gaan leggen, vanuit het perspectief van de hond. De beleving verschuift compleet. Je kan ook twee standpunten tegenover elkaar gaan plaatsen.
Kafka creëert werelden die niet bestaan, één waarvan je als lezer uiteindelijk achterblijft met meer vraagtekens dan antwoorden. Deze ambiguïteit is sterk, en ook enorm waardevol en belangrijk in de fotografie. De slechtste reeks is een reeks die alle antwoorden aanbiedt. Een beeld dat alle antwoorden al geeft, laat geen ruimte meer voor de kijker. En net daar sterft de spanning.
Kortom, wil je een ruim repertoire opbouwen, veel inzichten verkrijgen: kruip dan uit die fotobubbel!
Een reactie achterlaten